Türkçe Film İsimleri Orijinallerinden Neden Çok Farklı?

Bazı yabancı film isimlerinin Türkçeye çevrilirken bambaşka bir hâl aldığını görüyoruz. Yıllardır yeri geldiğinde dalga geçilen yeri geldiğinde kötülenen bu çevirilerin sebebi bilgi yetersizliği veya hata değil.

Ülkemizde vizyona girecek olan yabancı film isimleri, Türkçeye çevrilirken yaşadığı değişimin en büyük sebebi gişe kaygısı.

Neredeyse tüm film yapımcılarının temel amacı, gişe başarısı elde etmektir. Hiçbir yapımcı, ciddi bir sermaye harcadığı filmden zarar etmek istemez. Tabii ki işin maddi boyutundansa sanat boyutunu önemseyen yapımcı ve yönetmenler yok değil. Fakat düzen, genel olarak bu şekilde. Bazı örnek çeviriler üzerinden konuyu daha iyi anlayalım.

Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Sil Baştan)

Eternal Sunshine of the Spotless Mind

Film ismi Türkçeye çevrilirken filmin konusuyla bağlantılı olmasına oldukça önem verilir. Filmin posterinden ve isminden oldukça etkilenen ciddi bir izleyici kitlesi var. İzleyeceği filmi seçerken bu iki etmen kararlarını şekillendiriyor.

Belki de en çok dalga konusu olmuş çevirilerin başındaysa bu film geliyor. Türkçe çevirisine baktığımız zaman filmi izleyenler anlayacaktır ki filmin konusuyla çok ilgili bir isim seçilmiş. Film, ayrıldığı sevgilisinden kalan hatıralarını sildiren bir adamın hikâyesini anlatıyor.

İsmini Alexandre Pope’nin bir şiirinden alan ve birebir çeviri yaptığımız zaman “Lekesiz/Arınmış Zihnin Sonsuz Gün Işığı” olması gerekirdi. Filmin konusuyla kısmen bağlantılı gibi görünse de bu isim riskli bir tercih olurdu.

Sweet November (Kasımda Aşk Başkadır)

Sweet November

Film isimleri çevrilirken ülke kültürü ve insanların alışkanlıkları da dikkate alınıyor. Biliyoruz ki ülkemizde aşk ve korku filmleri oldukça seviliyor.

İzleyicinin ilk anda, gördüğü filmin neyle ilgili olabileceğini anlaması büyük avantaj. Aşk filmlerinin isimlerine “aşk” korku filmlerinin isimlerine de “korku” kelimesinin -mümkün oldukça- eklenmesinin nedeni budur.

The Accidental Spy (Altın Yumruk İstanbul’da)

The Accidental Spy

Gişe başarısı elde edebilmek ve dikkat çekebilmek için film isminin çok net olması önemlidir.

Jackie Chan’in başrolünde olduğu The Accidental Spy filminin Türkçe çevirisine baktığımızda bu durumun dikkate alındığını fark ediyoruz. Büyük bir kısmı İstanbul’da geçen filmin adına “İstanbul” ibaresi eklenerek izleyicilerin odağını buna yönlendirmek çok mantıklı bir strateji. Yabancı bir yapımda “Türkiye” adı geçince ne kadar övündüğümüzü anlatmama gerek yok sanırım.

Shawshank Redemption (Esaretin Bedeli)

Shawshank Redemption

Bazı film isimlerini Türkçeye çevirmek zor veya çevrildiğinde anlamını yitirdiği durumlar oluyor.

“Redemption” kelimesinin anlamına baktığımızda “kefaret” ve “bir kötülükten kurtulma” anlamlarına geldiğini görüyoruz. “Shawshank” ise yazar Stephen King’in yarattığı kurgusal bir isim. Hapishaneye de adını veren “Shawshank” kelimesiyle “Redemption”ı birleştirip çevirmeye çalıştığımızda işin içinden çıkamadığımızı fark ediyoruz. Fakat Esaretin Bedeli çevirisi, hem filmin konusunu iyi anlatan hem de dikkat çeken ve akılda kalıcı bir nitelikte.

Birebir çeviriye sahip film isimleri yok değil.

Film ismi, çeviriye oldukça müsait ve gerekli dikkat çekiciliğe sahipse birebir çevrildiğini görüyoruz. Bunun yanında eğer o filmin uyarlandığı bir roman varsa ve film romana sadıksa, romanın ismiyle de film isimleri vizyona girebiliyor. Örnek vermek gerekirse:

Minority Report (Azınlık Raporu)

Minority Report

The Lord of the Rings (Yüzüklerin Efendisi)

The Lord of the Rings

Sixth Sense (Altıncı His)

Özetlemek gerekirse; film isimlerinin Türkçe karşılıkları, ekonomik kaygılar güdülerek belirleniyor.

Sinema salonu

Çünkü filmin olabildiğince hızlı ve net bir şekilde dikkat çekmesi gerekiyor. Bu sayede standart sinema izleyicisinin filmi izleme ihtimali artacaktır.

Tüm bunlara rağmen bazı film isimleri yüzümüzde bir gülümseme oluşturmuyor değil. Konuyla ilgili diğer örnekleri sizlerle başbaşa bırakıyorum.

American History X (Geçmişin Gölgesinde)

American History X

Hunt (Onur Savaşı)

Hunt

Good Will Hunting (Can Dostum)

Good Will Hunting

Keeping The Faith (Aramızdaki Sarışın)

Keeping The Faith

The Hangover (Felekten Bir Gece)

The Hangover

Bad Moms (Eyvah Annem Dağıttı)

Bad Moms

Sleepers (Kardeş Gibiydiler)

Sleepers

A Beautiful Mind (Akıl Oyunları)

A Beautiful Mind

Bruce Almighty (Aman Tanrım)

Bruce Almighty

The Life of David Gale (Ölümle Yaşam Arasında)

The Life of David Gale

There’s Something About Mary (Ah Mary Vah Mary)

There's Something About Mary

My Little Eye (Ölüm Bizi Gözetliyor)

My Little Eye

Dude, Where’s My Car? (Çılgınlar ve Sevgililer)

Dude, Where's My Car?

Sweet Home Alabama (Beni Unutma)

Sweet Home Alabama

Smart People (Aşkın Yaşı Yok)

Smart People

Captain America: Civil War (Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı)

Captain America: Civil War

Now You See Me (Sihirbazlar Çetesi)

Now You See Me

Léon: The Professional (Leon: Sevginin Gücü)

Léon: The Professional

Nostradamus’u Boşverin, Filmlere Bakın: Günümüzdeki Teknolojileri İsabetli Bir Şekilde Tahmin Eden 10 Bilim Kurgu Filmi

Evde Kendi Sinema Salonunu Kurmak İsteyenlere Altın Niteliğinde Tavsiyeler!

Sinema Dünyasının İkonik Karakterleri Çocuk Olsalardı Nasıl Görünürlerdi?

Başa dön tuşu